(Okuma Suresi : 14 Dakika)
Lozan’da teslim edilen (İnkılaplar) ev ödevlerine geçmeden Yeni Devlet‘ in iskeletinin oluşturulmasında etkin olanlardan :
-Robert Kolej’in 3.Sıradan Müdürü (Ermeni Uzmanı !) Protestan Misyoner Rahip Calep Frank Gates,
-Hilafeti kaldırtan Musevi Din adamı Öğretmen-Haham Hayim Nahum (Haim Naum),(15.bölümde anlatılacaktır.)
–ABD’nin Lozan’da Gözlemci / Temsilcisi Amiral Bristol’un görevlerine bir göz atacağız.
Bir soru ile konuyu açmaya çalışalım :
–Bir Ülkedeki Yabancı Okullar (Robert Koleji) Bir İmparatorluğu Yıkılabilir mi ?
Biz belgeleri ve yaşananlarını aktaralım. Sonrasına siz karar verirsiniz.
**
Robert Kolej’in ilk müdürü Özel görevli Misyoner Rahip Cyrus Hamlin bize okulunun amacını anlatmaktadır :
“…4 Temmuz 1869’da, münasip bir törenle binanın temel taşı yerleştirildi…Bakır bir kutunun içine bir yığın belge koyulduktan sonra, belgelerin tamamen kuruması için birkaç saat fırında ısıtıldı ve lehimlendi. Yunan hatip köşe taşı henüz bırakılmış okul binasını belagatlı bir üslupla
–II. Mehmed (Fatih Sultan Mehmed) tarafından Kostantiniyye’nin (İstanbul’un) fethi ve Bizans imparatorluğunun yıkılması için yaptırılmış, yakınımızdaki surla kıyasladı:
–“Bu bina şu kulelerden daha yüksekte. Onlara hakim. Güçleri ruhani ve ebedi, Bu bina onların yıkılıp gitmesine şahitlik edecek.” (1)
“Bu bina” : “Robert Koleji” olarak yapılan binadır.
…
Bu kez daha farklı bir Robert Kolej yetkilisi, A. Lynn Scipio Misyoner okulunun amacını açıklamaktadır :
“…Eylül 1863’de Bebek’te…Papaz Cyrus Hamlin yönetiminde “Bebek Semineri” adındaki bağımsız bir misyonerlik örgütüne ait bir okul olarak faaliyetlerine başlayan Robert Kolej’in kuruluş amacı, Cumhuriyet dönemi müdürlerinden Prof. A. Lynn Scipio’nun da hatıralarında vurguladığı gibi “Protestanlığı tüm insanlığa yaymaktı”.
Kuruluşundan itibaren kolej yöneticileri bu gaye için sistemli bir çalışma yürüttüler. Hamlin’e göre bazılarının sandığının aksine “Robert Kolej gizli bir misyoner okulu değil, tamamen dinî prensipler üzerinde faaliyette bulunan ve misyonerlik yaptığını hiç saklamayan bir müessese idi”…” (2)
Robert Kolej yetkililerinin açıklamalarına göre : Okulun tek ve ana amacı : (Hristiyanlığı) “Protestanlığı tüm insanlığa yaymak..” (Ve Osmanlı’nın sonrasının planlamasında yer almak.
**
Lozan Görüşmelerine Amerika Birleşik Devletleri adına (“gözlemci”) Amiral Mark Lambert Bristol’un danışmanı Robert Koleji Müdürü Calep Frank Gates kimdir ?
Amiral Mark Lambert Bristol :
I.Dünya Savaşı sonunda (Yenilen Osmanlı Devleti) Hristiyan Batının birkaç asırlık planları sonucu parçalanacaktır. Çayın taşı ile çayın kuşunu vurmayı iyi bilen Batılılar (ABD-İngiliz-Fransız ve Ruslar) Ermenilere bağımsızlık -Devlet- sözü vererek, Osmanlı Devleti’ne karşı isyan ettirirler.
Ermeniler de verilen sözlere inanarak Osmanlıya isyan etmişlerdir. Şimdi bir köşede İtilaf devletlerinin (Galiplerin) “Size Devlet kuracağız !” sözlerini yerine getirmeleri beklemektedirler.
Ancak, Galipler, Ermenileri kullanarak işlerini görmüşler…
“…savaş sonrasında sözlerini tutmamak için bahaneler arıyorlardı ve Ermenilere tanınacak bağımsızlığın ABD Mandası altında idare edilmesini istiyorlardı. (ABD Başkanı) Woodrow Wilson,…uzun bir süre Avrupa’da kalarak, bir uluslararası (Paris Barış!) paylaşım konferansına katılmaktadır…
Wilson, Paris’e gitmeden önce ABD Donanması’nda deniz amirali görevinde bulunan Mark Lambert Bristol’u ABD temsilcisi olarak İstanbul’a gönderdi…Paris Barış Konferansı görüşmeleri devam ederken (Temsilcisi Bristol) 1919 yılı Haziran ayında Tiflis’e giderek, Taşnaklar idaresindeki Ermenistan Devleti Dışişleri Bakanı Alexander Hatisyan ile görüştü…”(3)
Özetle : ABD’nin (Lozan’daki gözlemci) temsilcisi Bristol, Osmanlının parçalanmasında, bir devlet sözü ile kışkırtılan/isyan ettirilen Ermenilerle Devlet kurulması hakkında Ermeni yetkililerle görüşmeler yapmak üzere görevdedir.
Bu noktada Tarihçi Cezmi Yurtsever’in araştırmalarından konu ile ilgili bir örnek verelim :
-“Robert Kolej’in amacı, Osmanlı yurttaşı yabancı azınlıklardan zeki olan çocukları en iyi şekilde yetiştirip, gelecekte onların ülke yönetiminde söz sahibi olmalarını sağlamaktı.” Nitekim Bulgar isyanlarında Robert Kolej mezunu gençlerin lider olarak bulunması dikkat çekiciydi.
Hamlin’in görevi sadece İstanbul ‘da bir okul açmak da değildi. O, 1840’lı yıllarda, gelecekte bütün Anadolu’yu saracak olan Anadolu Kolejlerinin de temellerini atmıştı. Nitekim Anadolu kolejleri içinde Merzifon’da kurulu olanı 1880 ve 90’lı yıllarda Ermeni ve Rum isyanlarının merkezi oldu.” (4)
…
(Parçalama) örnekleri önemli olduğu bu konuya devam ediyoruz :
“…Robert Koleji ayrıca…Osmanlı Devleti’nin son zamanlarında sadece asri bir eğitim kurumu olmakla kalmamış aynı zamanda bazı siyasi oluşumların da odak noktası (Canmehmet : Casus yuvası ve fitne kazanı !) hâline gelmişti. Mesela Bulgaristan bağımsızlık hareketini idare eden lider kadronun önemli bir kısmı Robert Kolejinden mezun olmuştur.
1879 yılında Bulgaristan anayasasını hazırlayan komisyon üyeleri içinde de Robert Kolejliler vardır. Hatta Bulgarlar, Bulgaristan’ın bağımsızlığına yaptığı katkılardan dolayı okul müdürleri Hamlin ve Washburn’u devlet nişanıyla taltif etmişlerdi.(5)
Ayrıca Robert Koleji yalnızca Bulgarlar için değil, aralarında Ermenilerin de bulunduğu diğer azınlıkların doktrinasyon merkeziydi , (6)
Diğer misyoner okullarında olduğu gibi burada da uzun vadeli hesaplar yapan okul yöneticileri en çok Bulgar ve Ermeni öğrencilerle ilgilenmişti….
Her türlü olumsuzluk içinde çalışmalarına devam eden Robert Koleji, çok sayıda öğrenci yetiştirmek suretiyle Türkiye’nin en etkili eğitim kurumlarından biri haline gelmişti. (D)
…
“…Robert Koleji, çok sayıda öğrenci yetiştirmek suretiyle Türkiye’nin en etkili eğitim kurumlarından biri haline gelmişti…” derken bakalım ne yetiştirmişler ?
–“10 Yıldan fazla bir zamandır Türkiye’de faaliyette bulunan Amerikan Yardım Programı şimdi meyvelerini vermeye başlamıştır. Önemli mevkilerde Amerikan Eğitimi görmüş bir Türk’ün bulunmadığı bir bakanlık ya da bir iktisadi devlet teşebbüsü hemen hemen kalmamıştır. Halen bulundukları kuruluşlarda ilerici kuvvet niteliğini taşıyan bu kimselerin kısa zamanda genel müdürlük ya da müsteşarlık mevkilerine geçmeleri beklenir. AID bütün çabalarını bu gruba yöneltmelidir.” (7)
…
Prof. Dr. S. Hayri BOLAY aktarıyor :
–“…Bir hatıramı nakletmek suretiyle ifadeye çalışacağım. Doğu Anadolu’da yapılan bir sempozyumda, sempozyumun bitmesinden sonra yapılan bir gezi esnasında bugün Türkiye üniversitelerinde hocalık yapan bir profesör arkadaşla beraberdik: aynı sırada gittik ve yol boyunca, bana İslâmiyet hakkında çeşitli sorular sordu.
Ben onları cevaplandırdım ve sonunda dedim ki: “Sen Türkiye’de doğup büyümüş olmana rağmen İslâmiyet hakkında hiç bir şey bilmiyorsun ama, senin sorduğun sorular, daha çok müsteşriklerin, misyonerlerin, müslümanların inançların sarsmak, kafalarını karıştırmak için ileri sürdüğü sorulardır. Müslümanlık hakkında tek bir şey öğrenmek ihtiyacım duymamışsın ama, hıristiyanlığı iyi biliyorsun. Bunu nerden biliyorsun?”
O da şöyle cevap verdi:
“Doğru söylüyorsun: ben “Robert kolejde okurken, BATI EDEBİYATI adı altında bize Incil’den Tevrat’tan bazı metinler okuttular ve ezberlettiler” dedi. (8)
…
Açıklamaların ışığında Robert Kolej veya Yabancı Okullarda çocuklarımızı neler beklediği Robert Kolejinde okuyan Romancı Müfide Tek bakınız nasıl açıklıyor :
– “Robert Kolej’de okuyan Müfide Ferit Tek, ecnebi mekteplerinde Türk çocuklarını nasıl feci bir akıbetin beklediğini “Pervaneler” isimli romanında şöyle özetlemiştir: “Gerçekte buraya Türk giremez demek doğru değildir. Türk girer, fakat Türk çıkamaz.”(9)
…
–‘Aramızda bir İngiliz gibi dans edenimiz, bir Fransız gibi şarap içenimiz, bir İtalyan gibi sanat-edebiyat izleyenimiz var. Ama aramızda bir fizik mühendisi, köprü yapacak bir mühendis, fabrika yapacak bir mühendis, uçak yapacak bir adamımız yok.’..”(10)
…
“Dans, Şarap, Sanat !” örnekleriyle ne demek istediğimizi iki acı örnekle aktaralım :
Tarih : 10 Temmuz 2001 : Türkiye, göklerdeki yeni teknoloji İHA için İsrail ile el sıkıştı. İnsansız hava aracı Heron’lar Türkiye’ye gelecek, PKK terörü bitecek, Mehmetçik’in burnu bile kanamayacaktı.” Ancak, çalışmayan ve arızalı Heronlarla sonuç, rezalet ötesi fiyasko. (A)
Tarih : 9 Mart 2002 : Ecevit Hükümeti Tankların Modernizasyon işini İsrail’e veriyor
“…Türkiye 170 tankın modernizasyonunu, yaklaşık 700 milyon USD bedelle İsrail’in devlet kuruluşu IMI firmasına verdi…”(B) (Sonuç : Ortada ne modernleştirme ne de tanklar var !)
**
Yukarıdaki açıklamalara göre Robert Koleji : Osmanlı İmparatorluğunun parçalanmasında kullanılan azınlıkların ; Ermeni, Rum ve Bulgarların isyana hazırlandıkları merkezler olma özelliklerinin yanında Müslüman Türklerin, kendi değerlerinde koparılmasının da müsebbiplerindendir.
Sonrası konu dışında olduğu için bu noktada ABD Temsilcisi Amiral Bristol’a danışmanlık yapan Robert Kolej Müdürü Calep Frank Gates’e geçiyoruz.
**
Robert Koleji’ne 3. Müdür olarak atanan Misyoner Rahip Calep Frank Gates kimdir ?
“ …Frank, 1881’de Chicago İlahiyat Okulu’ndan mezun oldu. Rahip Caleb Frank Gates, …Arapça, Ermenice ve Türkçe’de uzman olan Frank, misyoner ve kolej başkanı oldu. 1883’te Amerikan Yabancı Misyonlar Kurulu onu Anadolu’daki Mardin’e gönderdi; 1894’te Türkiye, Harput’taki Fırat Koleji’nin başkanı oldu… Ermeni katliamları hazırlanırken göreve başladı.
Uzak Doğu konusunda bir eğitimci ve otorite olarak; 1901’den 1932’ye kadar İstanbul’da bir liberal sanatlar okulu olan Robert Kolej’in rektörü olarak görev yaptı…1890’da, merhum babasının biyografisi olan “Bir Hıristiyan İş Adamı“nı yayınladı…” (11)
Bir ilginçlik ! Yukarıda Misyoner Rahip Gates, “Ermeni katliamları hazırlanırken göreve başladı” denildiğinde aklımıza, ABD Temsilcisi Amiral Bristol’un “İsyancı Ermenilerle Devlet konusundaki görüşmeleri geldi.
Soru : Sonradan Robert Koleji Müdürü olan Gates’in “Ermeni Katliamları !” ile ilgisi-bilgisi var mıdır ?
“American Board of Commissioners for Foreign Missions”un önemli isimlerinden biri olan Amerikalı eğitimci ve misyoner Caleb Frank Gates, 1894’de gönderildiği Türkiye’de yaklaşık 41 yıl görev yaptı.”
…
Ve İlginç İlişkilerin ilginç olmayan doğal sonuçları !
Ermeniler konusunda Danışmanlık yapan Misyoner Rahip Gates ile İsmet Paşa’nın Lozan Günleri :
“…İsmet Paşa ile Gates arasında Lozan görüşmelerinde başlayan dostluk, Cumhuriyet’in ilk yıllarında da devam etmiş; Robert Koleji 2.MÜDÜRÜ Hüseyin (Pektaş) Bey’in (E) Türk Heyetinin TERCÜMANI VE SEKRETERİ olarak Lozan görüşmelerine katılması, kolejin Türkiye’deki imajını olumlu yönde etkilemişti.
Ayrıca (Misyoner Rahip) Gates Lozan Konferansına Amerika Birleşik Devletleri’nin temsilcisi olarak katılan Amiral Bristol’ün danışmanlığını yapmıştı...” (12)
**
Ve Robert Kolej’de yetiştirilmiş “Amerikan Kolonisinin GÖZDESİ” HALİDE EDİP Hanım hikayemiz var !
Bu açıklamalardan sonra sıra Milli Mücadele safhasındaki çalışmalarının (Bize Amerikan Mandasını ısrarla teklif etmesinin yanında yeni devletin kurulmasındaki önemine atfen Robert Kolej’de özenle yetiştirilen ! Halide Edip (Adıvar) Hanıma gelmiştir.
Bu doğrultuda, İsmet İnönü’ye (Lozan’daki Türk Heyetine) sekreterlik-tercümanlık yapan Robert Kolejli Hüseyin (Pektaş) Bey’i de not olarak tekrar hatırlatmış olalım.
Halide Edip, hem Milli Mücadele’nin hem de Anadolu Ajansı’nın kuruluşunda yer alan “Türkçü !” yazar, siyasetçi, akademisyen, öğretmen ve “Halide Onbaşı!” dır.
…
“Peçeli Mason Halide Edip” : Mehmet Edip adlı Yahudi Dönmesinin kızıdır. Amerikalı Protestan Misyoner Rahip Cyrus Hamlin’in kurduğu Robert Kolej Mezunu olarak, “Amerikan Mandacılığı” nı isteyenlerin başındadır. Halide Edip : “1950 yılında 68 yaşındayken İzmirli Yahudi dönmesi Kapaniler’in ısrarı sonucu İzmir milletvekili olarak TBMM’ye milletvekili olarak girdi…”(13 ve 14)
…
“…Halide Edip`in Amerika hayranlığının temelinin oluşturan 1892 yılında girdiği Üsküdar Amerikan Kız Koleji de bu maksatla 1832`de Willam Godel isimli bir misyoner tarafından evinin bir bölümünü okul haline getirmesiyle kurulmuş bir misyoner okuluydu….sonrada Üsküdar Amerikan Kız Koleji`ne dönüştürülmüştür. (15)
**
Emperyalist ülkeler gelecekte kontrol edecekleri ve sömürge haline getirmeyi planladıkları ülkelerde öncelikle o ülkelerin eğitim sitemlerine kendi eğitim sistemini entegre etmeyle başlarlar.
Hedef ülke için, kendi eğitim sistemine modern bir anlayış getirilmesi gibi algılanan bu yöntemin gizli ajandasında o ülkelerin geleceklerine kendi amaçları doğrultusunda yön verebilecek ve kullanabilecekleri yeni bir aydın tipi yetiştirmektir.
Misyoner okullarının, “asıl amacı toplumun seçkinlerini zihnen ele geçirmektir!
Yazarları, sinema ve tiyatro sanatçılarını, gazetecileri, fikir ve siyaset adamlarını eğitim yoluyla elde ederek hedef ülkedeki halkı amaçları doğrultusunda yönlendirmek, yönetmek en tehlikeli hedefleri olmuştur” (16)
**
Genç Halide Edip için de özelikle Amerikalı öğretmenleriyle bu okulda kurduğu ilişkiler, gelecekteki dünya görüşü ve siyasi fikirlerini şekillendirmeye başlayacaktı. Ayrıca Kolej`in idari müdiresi Miss Primn ile arası çok iyiydi.(17)
Halide Edip`i tanıyan kolej öğrencilerinden Aghavnie Yevghenian (Ağavni Yeğenyan) New York Times Gazetesi`nde Halide Edip`i anlatırken “Halide, kolejin Amerikan kolonisinin gözdesiydi…” diye yazmıştır.(18)
Ayrıca ileriki dönemde de Kolej`in Müdürü olan Dr. Frank Gates ile olan yakın dostluğu ve yine Wilson Prensipleri Cemiyeti`nin kurulmasında Dr. Gates`in desteği de Halide Edip`in Amerika sempatisi üzerinde olumlu etkisi olduğunu düşündürmektedir,(19)
Halide Edip, 1901 yılında Üsküdar Amerikan Kız Koleji`nden mezun olur olmaz… İlk yazarlık denemeleri ile babası Mehmet Edip Bey`in yönetici olduğu Tanin Gazetesi’nde, kadın ve aşk üzerine yayınladığı makalelerle dikkati çekmeye başlamıştı. Gazete yazılarıyla birlikte yayınladığı romanlardaki kadın erkek arasındaki ilginç ilişkilerden dolayı muhafazakâr kesimin şimşeklerini üzerine çekmiş ve kendi ifadesine göre 1909 yılının ocak ayından sonra isimsiz tehdit mektupları almaya başlamıştı (20)
Tehdit pusulalarında: “Tanin`de bir daha yazmayacaksın! Bu emre İşgal Döneminde İstanbul`da bulunmuş H.C. Armstrong`un yazdığı “The Grey Wolf (Bozkurt) adlı kitaba, 4-8 Aralık 1932`de Akşam gazetesindeki köşesinden cevap veren Necmettin Sadak;
“Mustafa Kemal, Yahudi bir babanın kızı olan Halide Edip`ten asla hoşlanmamıştır. Ona yalnız bir kadın olduğu, İstanbul`dan kaçarak kendisine sığındığı ve katıldığı için nezaketli davranmıştır. Fakat onu hiçbir zaman ciddi bir işe karıştırmamıştır. Kendisi de bundan çok kudurmuş ve Mustafa Kemal`in o zamandan itibaren her yerde fuzuli olarak aleyhtarı kesilmiştir” (21)
(Canmehmet : Ancak, Halide Edip, Anadolu -Devlet- Ajansının kurulmasında ve haber üretilmesinde önemli etkendir) Detaylar için bakınız. (C).
itaat etmezsen cezan müthiş olacak, ölüm…” gibi mesajlar ve nihayet 13 Nisan 1909`da İstanbul`da çıkan ayaklanma Halide Edip`in korkularını artırmış ve en güvenli yer olarak gördüğü mezun olduğu Üsküdar Amerikan Kız Koleji`ne sığınmıştır.(22)
Bir süre Kolej Müdürü Hester D. Jenkins tarafından misafir edildikten sonra yapılan bir organizasyonla gizlice bir gemiyle İskenderiye`ye kaçmış ve burada Amerikalıların organize ettiği Ermeni Komitacılar tarafından misafir edildikten sonra İngiltere`ye geçmiştir (23)
…Ancak kendisinin geliştirdiği ve kitap olarak yayınladığı “Yeni Turan” isimli eserinde Türkçü Düşün arkadaşlarından farklı olarak öne sürdüğü hayalindeki “Turan” fikrini dönemin Amerika yönetimsel yapısına benzeterek ve “Kurulacak Oğuz federasyonunun hem imparatorluğu Avrupa`nın yerli yersiz müdahalelerinden kurtaracağını, hem de Türk`ün gelişmesine imkân vereceğini ve bunun adeta yeni Amerika yapmak gibi bir şey…” olduğunu söylemektedir (24)
Halide Edip için Amerika hayranlığı Mondros Mütarekesi ve sonrası bir ileri seviyede, “Wilson Prensipleri Cemiyeti” `nde kendini göstermiştir...bu cemiyeti Halide Edip, aynı fikri savunan gazeteci Ali Kemal başta olmak üzere Celâlettin Muhtar, Hüseyin Hulusi ve Refik Halit (Karay) ile fiilen 4 Aralık 1918`de resmen ise 14 Ocak 1919 tarihinde kurmuştur (25)
…Halide Edip, 10 Ağustos 1919`da Mustafa Kemal Paşa`ya gönderdiği mektupla “Amerikan Mandası” konusundaki ikna çabası karşılık bulmayınca, İstanbul`un işgali ardından Anadolu`ya geçmiş ve zafere kadar Anadolu’da kalmıştır.
Ancak Mustafa Kemal Paşa`yla olan fikir ayrılığı zaferden sonra daha da derinleşmesi, İngilizlerin organize ettiği Şeyh Sait Ayaklanması sonrası TBMM tarafından çıkartılan Takrir-i Sükûn Kanunu ile iyice kopmuş, bu nedenle hastalığını bahane ederek tedavi amacıyla 1926 yılı ocak ayı başında eşi Adnan Bey ve Rauf (Orbay) ve diğerler ile İngiltere`ye taşınmıştır.
…13 uzun yılın ve Atatürk`ün vefatının ardından 1939 yılı başında Türkiye`ye dönmüştür. Millî Mücadele döneminde çok yakın mesaide bulunduğu ve kendisi gibi o dönemde Amerikan Mandasını savunan ancak dönemin Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı koltuğunda oturan Mustafa İsmet İnönü, kendisini büyük bir teveccühle karşılamış ve sadece kolej (lise) eğitimi olmasına rağmen 20 Aralık 1939`da İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü`nü kurmak üzere İstanbul Üniversitesi FenEdebiyat Fakültesi’ne “profesör” olarak atamasını yapmıştır (26)
Devam edecek…
-“…Kasım 1922’de Lozan’da barış konferansının yapılacağı anlaşılınca, Haim Nahum Efendi, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından müzakerelere katılan heyete danışman olarak davet edildi…tüm bilgi ve bağlantılarını kullanarak konferansın başarıyla sonuçlanmasını sağladı..”
Resim : tarafımızdan düzenlenmiştir.
Açıklama ve Kaynaklar :
(A-B)Detaylar için bakınız : https://www.canmehmet.com/ak-parti-22-yildir-stratejisi-savunma-olan-kurtulus-savasinin-icinde-5
(C) “…ANADOLU AJANSI’NIN KURULUŞU : Milli Mücadele sırasında karşılaşılan cephede kazanılan başarının dış dünyaya duyurulamaması ve hareketin amacının anlatılamaması sorununu çözmek ancak yeni ve milli bir ajans kurmakla mümkün olacaktır. Bu amaçla bir çalışma başlatan Halide Edip ve Yunus Nadi Anadolu Ajansı’nın kurulması konusunda görüş birliğine varmışlar ve konuyu Gazi Mustafa Kemal’e aktarmışlardır…
Ziraat Mektebinde 5 Nisan akşamı yapılan toplantıda Ajansla ilgili hazırlıklara son şekli verilmiş ve Anadolu Ajansı ertesi gün, 6 Nisan 1920’de kurulmuştur…”Dr. Hilmi Bengi. TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Rektör Danışmanı. Fazlası için : https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/20480
(D)(Yavaşer, R. 2014, s. 90). Amerikan arşiv belgeleri ışığında İstanbul Robert Koleji (Tez No. 412180) [Yüksek lisans tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi].Fazlası için bakınız : Caleb Frank Gates’e Göre Atatürk ve Yeni Türkiye (Araştırma makalesi). Prof. Dr. Mustafa MÜJDECİ – Dr. Cem KARAKILIÇ https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2865258
(E) Kaynak : Türkiye Büyük Millet Meclisi I. Yasama Dönemi (1920-1923) ve Dış Politika, Dış Politikanın Parlamenter Denetimi ile TBMM’nin Dış İlişkileri. Ersin Aydın Yasama Uzmanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Dış İlişkiler ve Protokol Başkanlığı, ersinaydin@tbmm.gov.tr. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1120959
(1) ROBERT KOLEJ’I KURAN MİSYONERİN ANILARI, Türkler Arasında, CYRUS HAMLIN, Sahife;231. Fazlası için bakınız : https://www.canmehmet.com/robert-kolej-dosyasi-bir-misyoner-okulu-bir-imparatorlugu-yikabilir-mi-2
(2)Ahmet Uçar. Mart 2021:
(4)Robert Kolej’in Hikayesi,Cezmi Yurtsever, Expres Gazetesi (Adana), 06.05.2011
(5)(Yahya Akyüz, Türk Eğitim tarihi.2007, s. 176; Fazlası için : “Caleb Frank Gates’e Göre Atatürk ve Yeni Türkiye (Araştırma makalesi)”. Prof. Dr. Mustafa MÜJDECİ – Dr. Cem KARAKILIÇ https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2865258
(6)Yıldız Ö. & Yavaşer R. (2016). s. 586-587. İstanbul Robert Koleji üzerine bir değerlendirme, Tarih Okulu Dergisi, Kaynak : Caleb Frank Gates’e Göre Atatürk ve Yeni Türkiye (Araştırma makalesi). Prof. Dr. Mustafa MÜJDECİ – Dr. Cem KARAKILIÇ https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2865258
(7) Necdet Sevinç, Sanık Yazılar, s.163 (“Ajan Okulları”, Necdet SEVİNÇ, Sahife;21)
(8) TÜRK DİYANET VAKFI / TÜRKİYE’DE MİSYONERLİK FAALİYETLERİ ANKARA 2006
(9) http://www.guncelmeydan.com/pano/yeni-azinliklar-yaratmak-icin-necdet-sevinc-t35341.html
(10) Şehbenderzade Filibeli Ahmed Hilmi
(11)https://www.findagrave.com/memorial/172096914/caleb_frank-gates
12) Prof. Dr. Mustafa MÜJDECİ – Dr. Cem KARAKILIÇ. “Caleb Frank Gates’e Göre Atatürk ve Yeni Türkiye (Araştırma makalesi)” Yazarların kaynağı : “Kaya, ÖNDER. (2022). 105-131, 136). Dünyanın tam orta yerinde Robert Kolej-imparatorluktan cumhuriyete bir okulun tarihi.” Daha fazlası için : https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2865258
(13) Süleyman Yeşilyurt, “Türkiye’nin büyük masonları “
(14 http://yenisafak.com.tr/arsiv/2001/mayis/12/kultur.html
(15) (Muzaffer Öztekin, M. (2012). Halide Edip ve Gerçekler, 64).
(16) (Necdet Sevinç, 2002, 172).
17) (Muzaffer Öztekin, 2012, 67). Halide Edip ve Gerçekler.
(18) (İpek Çalışlar, 2010, 33).Halide Edip,
(19) (Özçelik, M. 2011, 97). Millî Mücadele`de Amerikan Mandası Meselesi ve General Harboard Heyeti,
(20) (Adıvar, H.E. 1970, 131-137). Mor salkımlı Ev, Atlas Kitapevi, İstanbul.
(21) (İpek Çalışlar, 2010, 379)
(22) (Muzaffer Öztekin, 2012, 132).Halide Edip ve Gerçekler.
(23) (Adıvar,H.E. 1926, 285). Memoirs, The Century Co., Newyork
(24) (İnci Enginün, 1995, 165). Halide Edip Adıvar`ın Eserlerinde Doğu ve Batı,
(25) (Karay, R.H. 2009, 110-111). Minelbab İlelmihrap, İnkılap Kitapevi, İstanbul.
(26) (Muzaffer Öztekin, 2012, 245).Halide Edip ve Gerçekler. (15-26 sayılı dipnotlar : “Millî Mücadele Döneminde Bir Mandacı: “Halide Edip (Adıvar” isimli esere aittir. Yazarları : Doç.Dr. Murat KÖYLÜ. Dr. Ayhan CANKUT. Fazlası için bakınız : https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2729425