Ve saçımız kesildi önümüze döküldü. Rakamlarla Cumhuriyet ekonomisi (5)

Önceki Yazı
Sonraki Yazı

1923 Yılından itibaren üretilen, Şeker Pancarı, Pamuk, Buğday, Pirinç, Zeytin, Kömür, elektrik, küçük ve büyükbaş hayvanın yanında, ekilebilir tarla ile sahip olduğumuz traktör ve biçer döverlerin miktarı açıklanmaktadır. Bakalım rakamlar bizlere ne söyleyecektir?

Bir ülkedeki ekonomik büyümenin ana ölçüsü, ülkedeki GAYRİ SAFİ MİLLÎ HASILA (GSMH)dir.

Buna, “Ülkede bir yıl için üretilen toplam mal ve hizmetlerin parasal  ifadesi.” de diyebiliriz.

GSMH içinde tarımın payı büyükse o ülke tarım ülkesi, sanayinin payı büyükse sanayi ülkesi olarak isimlendirilir.

Hizmet sektörünün payının büyüklüğü ise, bir gelişmişlik göstergesi olarak değerlendirilmektedir.

Herkesi aldatabilirsiniz rakamları asla…

Kaynak; “Ekonomimizin Sayısal görünümü, 1923’ten günümüze” Prof. Dr. Ekrem PAKDEMİRLİ.

Prof. Pakdemirli, Devlet Planlama Teşkilatı, Dış Ticaret. Müsteşarlığı gibi önemli dairelerde görev almış, Ulaştırma ve Maliye Bakanlığı yapmış, akademisyen, araştırmacı, bürokrat, siyasetçi ve devlet adamıdır. Özetle, mutfaktan gelmektedir.

Ekonomik Faaliyetlerinin sonuçlarının rakamsal özetleri;

Yıllar itibariyle Gayrisafi Mîllî Hasılada meydana gelen artışlar. Faaliyet kollarına ve üretici fiyatlarına göre (sabit fiyat-milyon lira)

Yıllar      1923     1929      1938      1950         1960               1990
Tarım        1,263       2.626        3,793     15,760         26.590       14.198.023
Sanayi         309           478         1,208       5,054         11,099       23.187.709

Toplam  2,624       4,775        7,536      33,405       62,085       71.279.480

Elektrik üretimi, 1923 yılında 50 kwh, 1930 yılında 106 milyon kwh, 1940 yılında 383 milyon kwh, 1950 yılında 789 milyon kwh’dır.

Bu dönemde başlayan hidrolik santral inşaatları ile üretim 1960 yılında 2.815 milyon kwh’a, 1970 yılında,  8623 milyon kwh’a, 1980 yılında 23.275 milyon kwh’a ulaşmıştır. 1980 yılından soma’da inşa edilen gaz santralleri ile de 1994 yılında üretim 78 milyar kwh’a çıkmıştır.

Elektrik üretiminde en büyük gelişme 1950-1960 yıllan arasında % 380 oranında olmuştur. Bunu 1980-1990 yılları arasında elektrik tüketim kapasitesinin oluşturulması takip etmektedir. Elektriksiz köy kalmamıştır.

Taş kömürü üretimi Osmanlı döneminde başlamış ve 1923 yılında 597 bin ton üretim yapılmıştır. 1970 yılında 7.600.000 tona çıkmış bilahare düşüş göstermiştir. 1993 yılı üretimi 3.1 milyon ton olmuştur.

Petrol üretimi 1950 yılında 18 bin ton iken 1970 yılında 3.5 milyon tona çıkmış, yeterli sayıda yeni kuyu açılmadığından kuyuların ihtiyarlaması nedeni İle üretim düşme göstermiştir. Son zamanda yeni açılan kuyularla üretim tekrar artış göstermiş ve 1993 yılında üretim tekrar 3.5 milyon tonu bulmuştur.

Ülkelerin gelişmişlik dereceleri ölçülürken ürettiği çelik, çimento, kâğıt gibi ana malların miktarlarına da bakılmaktadır.

Ülkemizde 1930’lu yıllarda başlayan çelik üretimi, 1950 yılına gelindiğinde, 102 bin tonu bulmuştur. 1960 yılında 1.6 milyon, 1980 yılında 2.38 milyon tona, bugün (1993 yıllar) 11,4 milyon tona ulaşmıştır.
1935 yılındaki çimento üretimimiz 131.000 ton olmuş ve 1950 yılında 396 bin tona ulaşmıştır. 1950-1960 yıllarında yapılan yeni yatırımlarla üretim % 400 artırılmış, 1960’lı yıllardaki artış % 250 olmuştur. 1970’li ve 1980’li yılların artışı her bir 10 yıl için % 100’ü bulmuştur. 1983 yılında 13.6 milyon ton, 1991 yılında 26.2 milyon ton, 1993 yılında da 31.3 milyon ton olmuştur.

Kâğıt karton üretiminde en büyük pay SEKA’„m elindedir. îlk üretim 1936 yılında yapılmış, 1970’li yıllardan sonra yapılan kamu ve özel sektör yatırımları ile üretim hızlanmıştır. 1940 yılında 9.500 ton ve 1950 yılında 18.000 tona çıkan üretim 1960 yılında 58.000 tona 1970 yılında 151 bin tona, 1980 yılında 455.503 tona ve 1990 yılında da 920 bin tona çıkmıştır. 1993 yılı üretimi 980 bin ton olmuştur.

Gübre üretiminde ciddi üretim ellili yıllar içinde başlamıştır. 1950 yılında üretim 107 bin ton iken 1993 yılında 4.4 milyon tona çıkmıştır.

Şeker üretimi ülkede 1926 yılında başlamış, 1930 yılında 13.000 tona, 1940 yılında 89 bin tona, 1950 yılında 137.000 tona çıkmıştır. 1950’lı yıllarda yapılan yatırımlarla üretim 1960 yılında 568.000 tona çıkmıştır (% 320 artış). Üretimde 1960’lı yıllarda bir artış olmamış, 1980 yılına gelindiğinde üretim 868.000 tona çıkmıştır. 1993 yılında şeker üretimi, 1.8 milyon tona ulaşmıştır.

Otomotiv sanayi üretimi ülkede 1950’li yıllarda traktör ile başlamış, kamyon ile devam etmiş ve 1970’li yılların başına kadar traktör, kamyon, kamyonet, otomobil ve otobüs üretim kapasiteleri kurulmuştur. 1970 yılına geldiğimizde üretim 25.000 adede, 1980 yılında 70.000 adede nihayet 1993 yılında 453.465 adede ulaşmıştır. Üretimin % 77’si otomobildir. Montaj sanayi şeklinde başlayan otomotiv sektörü bugün kendi motorunu, traktörünü, kamyonunu, otobüsünü ve otomobilini üretir hale gelmiştir.

Telefon hatlarının kurulmasında büyük hamle 1980’li yıllarda yapılmıştır. 1991 yılı sonunda 7.250.000, 1994 ortasında 10 milyon aboneye ulaşmıştır. Büyük bir kısmı otomatik telefon olup, telefonu olmayan köy kalmamıştır. 1980 yılında abone sayısı 1.150.000, 1970 yılında 409.000, 1960 yılında 201.000 ve 1950 yılında da 58.000 idi.

Cumhuriyetin kurulduğu yılda 13.900 adetlik manuel santral kapasitemiz vardı. Telefon santral ve hat üretimleri yerli olup ihracat kapasitesine sahiptir. Haberleşme cihazlarının yerli üretimi yapılmaktadır.

Tarımın belkemiği olan traktör parkının değişimi de ilginçtir. 1940 yılında 1.100 traktör varken, 1950’de 16.600, 1960 yılında 42.100, 1970 yılında 106.000 ve nihayet 1980 yılında 424.000 adete ulaşılmıştır. 1994 yılında da traktör sayısının 750.000’ne ulaştığı tahmin edilmektedir. Burada traktör parkının en büyük hamle yaptığı yılın 1970’li yıllar olduğunu görüyoruz, 1984 yılında yıllık üretim 46.800 adet rekor seviyeye ulaşmıştır.

1923 yılında ülkede 7.100 araç varken, 1950 yılında araç sayısı 32.600 ve 1960 yılında 114 bin adede, 1970 yılında 300 bine, 1980 yılında 1.1 milyon adede çıkmıştır.

Deniz araçlarında 18 gross tondan büyüklerin toplamı 1923 yılında 96 bin, 1940 yılında 269 bin, 1950 yılında 535 bin ve 1960 yılında 837 bin, 1970 yılında 788 bin, 1980 yılında 1.722 bin, 1990 yılında da 4.500 bin tonu bulmuştur. En büyük artış 1980’li yıllarda olmuştur. 1993’te 8 milyon DWT’na çıktığı tahmin edilmektedir. 70 bin DWT tekneler ülkemizde yapılabilmektedir.

Demiryolu çeken ve çekilen araç parkındaki en önemli gelişme çeken araçlarda buharlı lokomotiflerin azalarak yerini daha verimli dizelli ve elektrikli lokomotiflere bırakması olmuştur. 1970’li yıllara dek hızlı bir artış gösteren demiryolu araçları 1950’den günümüze önemli bir sayısal artış göstermemiştir. 1994 itibarı ile 706 dizelli ve 158 elektrikli loko ve dizi mevcuttur. Yolcu vagonu sayısı 1.085 iken yük vagonu sayısı 19.143’tür. Çeken ve çekilen araçların yerli üretimi yapılmaktadır.

Tarım ve gelişme süreçleri

Cumhuriyetin kuruluşunda, Gayri Safı Milli Hasılanın % 43’ünü tarım sektörü oluşturuyordu. Tarım alanında 1927 yılında yapılan genel sayım ile tarım alanları, üretim şekli, tüm makine ve ekipmanı ile ilgili sağlam veriler elde edilmiştir. 1930 yılına kadar tarımın GSMH içindeki payının arttığını görüyoruz.

1940 yılma gelindiğinde, tarım gelirinin sabit fiyatlarla % 200 artmış olduğunu görmekteyiz. 1950 yılında tarımın payı GSMH içinde % 40.9’a düşmüştür. 1960 yılma gelindiğinde tarımın payı % 37.9, 1970 yılında ise % 26.2’ye gerileyerek, ekonomide sanayiden sonra ikinci büyük sektör olmuştur.

1980 yılında tarım GSMH içinde % 22.7 iken, 1993 yılında % 14.6 gibi küçük bir orana gerilemiştir. Ekonomideki tarım sektörünün payı giderek küçülürken tarımda çalışan aktif nüfus 1970 yılı başına kadar artış göstermiş, son 20 yılda ise tarımda çalışan nüfusta çok küçük bir azalma meydana gelmiştir.

Tarım arazileri (1000 Hektar)
YILLAR     EKİLEN SAHA        BAG-BAHÇE               ORMAN
1930                         —                                              –                                         8816
1940                        9610                                       –                                      10400
1950                        9868                                  1466                                    10418
1960                      15305                                 2060                                   10584
1970                      15591                                 3043                                    18273
1980                      16380                                 3911                                   20200

Türkiye Hayvan Varlığı  (Milyon Adet)
YILLAR   KÜÇÜKBAŞ         BÜYÜKBAŞ

1923                                17                        4.1
1930                              24                         5.4
1940                          43.2                       10.7
1950                          41.5                       11.1
1960                          59.1                       13.6
1970                          56.0                       13.9
1980                          67.7                       16.9

Yıllar itibariyle kullanılan Traktör ve Biçer Döver miktarı
YILLAR            TRAKTÖR              BİÇER DÖVER (adet)

1927                                          –                                   –
1935                                      1300                          100
1940                                     1070                          994
1950                                   16600                         1600
1960                                   42100                         5600
1970                                105900                         8600
1980                                436400                       13700

Sulanan Arazi ve gübre kullanımı
Yıllar      Sulanan alan (1000 Ha)   Kullanılan gübre (1000 ton)

1923                                 5                                                    –
1930                               18                                                   –
1940                               14                                                 2.5
1950                                11                                              42.0
1960                             170                                             107.0
1970                             812                                            1407.0
1980                           1696                                           2968.0

Üretilen Buğday, Pirinç (1000 Ton)
Yıllar             Buğday               Pirinç

1927                           1333                          10
1930                          2586                          23
1940                         4097                          62
1950                          3872                          51
1960                         8450                        110
1970                        10000                      160
1980                       16000                        292

Yıllar itibariyle üretilen şeker pancarı, pamuk, ayçiçeği ve Zeytin
Yıllar   Şeker pancarı    pamuk      ayçiçeği       zeytin  (Bin ton)

1927                 36                             39                      –                                  –
1930                110                           70                      –                               150
1940                553                          77                      –                                 291
1950                850                        118                      70                             275
1960               4400                     282                    135                            440
1970               4250                     375                    380                            680
1980               6760                     403                    760                          1340

Ekonomik göstergelerimiz, 1990-2010 yılları ile devam edecek…

Konu ile ilgili görüşlerinizi belirtebilirsiniz. Görüşleriniz için tıklayınız

Yorumlar

Yorumlar

Leave a comment

(required)

(required)


SPAM ENGELLEME SORUSU

*