Nutuk Neden Yazıldı, Nutuk’taki Olaylar Tarafsız mı Anlatıldı? (2)

Önceki Yazı
Sonraki Yazı

İnönü’ye göre, “Nutuk tarihi değil siyasi bir belgedir.”(*) Bu durumda: 1919-1927 Dönemindeki olaylar (Nutuk’ta), bir tarihçi değil, bir siyasetçi gözü ile değerlendirilmiştir ve tarafsız değildir.

“Siyaset” ve “Tarih”, ilmi temel de nasıl anlamlandırılmaktadır?

Siyaset : Kendi beklenti ve değerlerini gözeterek bir amaca ulaşmak için yola çıkmaktır.

-Siyaset, kimin neyi, ne zaman ve nasıl elde ettiği ile ilgilidir.” Harold Lasswell

-“Siyaset, değerlerin otoriteler yoluyla dağılımıdır.” David Easton

-“Siyaset, mümkün olanı elde etme sanatıdır.” Otto von Bismarck

-Siyaset, en geniş anlamıyla, insanların ortak yaşamlarını mümkün kılan genel kuralları oluşturma, koruma veya değiştirme etkinliğidir.” Andrew Heywood (**)

Tarih ve Tarihçi :

Tarih, insan topluluklarının bütün faaliyetlerini, geçirdikleri gelişmeleri ve aralarında geçen olayları yer ve zaman göstererek, sebep-sonuç ilişkisi içinde, belgelere dayanmak suretiyle araştıran ve günümüze nakleden sosyal bir ilimdir.

Tarihçi, toplumun bir ferdi olan insanoğlunun yaşadığı olguları, birbirleriyle ilişkileri bakımından ele alır. Yaptığı iki önemli işten biri olguları tespit, diğeri ise olgular arasındaki ilişkileri dikkate alarak onları yorumlamaktır

Tarihçi, meydana gelen sayısız olgu arasından bazılarını seçerek, yani bazı olguları tarihin konusu yaparak tarihe kendi kanaatini ve bakış açısını katar.”(***)

Yukarıda yazılanlara göre, Siyasetçi ve Tarihçi tarafsız değildir.

Erik-Jan Zürcher (d. 15 Mart 1953, Leiden), Hollandalı tarihçi, akademisyen ve Türkolog’dur. Leiden Üniversitesi’nde Türkiye Etütleri Bölümü başkanlığı yapmış ve bu üniversitede halen yarı-zamanlı profesör olarak görev yapmaktadır. Yakın Türk tarihi hakkında birçok makale ve kitabı vardır.

Erik Jan Zürcher, “Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924-1925)” İsimli eserinde:

“Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF), Türk siyasal yaşamının ilk bağımsız muhalefet partisi girişimidir. Cumhuriyetin kuruluş döneminde iktidar için yapılan mücadelenin şekli, en açık biçimde bu muhalefet partisinin varlığında gözlenir. Savaştaki rolü nedeniyle önemi ve saygınlığı tartışılamayacak olan bir lidere karşı ve ona rağmen muhalefet olmaya çalışmak, kendi düşüncelerini, politik perspektifini açıklamak ve bunun propagandasını yapmak ve nihayetinde siyasal iktidarı elde etmek için mücadeleye girişmek…

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası bugün doğal karşılanan bir siyasal mücadele yöntemi olarak sayılacak adımları atarken, partinin varlığı hegemonik (Üstün-Baskın/Canmehmet) siyasal elit tarafından bir ihanet şebekesinin girişimi ve komplosu olarak algılandı.

O dönemki siyasal iktidar ve en önce de Mustafa Kemal, sürecin en başından itibaren, böyle bir muhalefet partisini emelleri gizli bir grubun -yani eski İttihatçıların, ordu kumandanlarının, padişah ve hilafet yanlılarının içinde olduğu bir fesat topluluğunun- girişimi olarak algılamayı tercih etti.

İzmir Suikasti (14 Haziran 1926/Canmehmet) davasıyla başlatılan siyasal temizliğe giden yolda TCF deneyimi, bir yandan siyasal alanın hâkimiyetinin kimlerde olduğunu gösterirken, diğer yandan iktidara siyasal “hasımlarını” seçme ve bertaraf etme imkânı sundu.
“O dönem gözlemcilerinin, CHF’li politikacılar ile bürokratlarının hükümet partisine muhalefeti, devlete muhalefetle bir tutma ve muhalefetin her üyesini devlet düşmanı olarak görme eğilimi üzerine yorumları mevcuttur.

Başlıca partiler arasında programları açısından çok büyük uçurumlar almadığı zamanlarda bile, ortak bir zeminin varlığını inkâr ederek, muhalefeti vatan haini olarak suçlama eğilimi, bugüne kadarla Türk siyasal sisteminin istikrarsızlığının temel kaynaklarından biri olarak kabul edilmelidir.” Demektedir. (1)


Zürcher, “…Nutuk’ un bağımsızlık mücadelesinin öyküsünün, Mustafa Kemal’ ce direniş hareketinin öteki liderlerinin hareketlerini eleştirmek için bir arka planı olarak kullanıldığını ve Nutuk’un azımsanamaz bîr kısmının Lozan Antlaşması’ndan sonra hareket içindeki ayrılığa hasredildiğini söyler, bu durumun da eleştirilen kişilerle ilgili olarak 1926’daki tutumun haklı gösterilmesi için yazıldığını belirtir. (2)

Geçen bölümde Kazım Karabekir Paşa’nın konu ile ilgili tartışmadaki ifadelerini tekrar edersek:

Karabekir, Prof. Enver Ziya Karal’ın yazdığı kitabın ana kaynağının Nutuk olmasını eleştirerek şöyle der:

-“Nutuk çok yanlış ve tarafgiranedir. Nutuk’ta daha ziyade teferruat üzerinde durulmuş ve esaslar kamilen ihmal edilmiştir. Benim yakılan kırk kitabım içinde biri de Nutuk’un hata ve sevap cetveli adını taşımaktaydı.

Bunda Nutuk’un yanlışları bir bir gösterilmiştir.” Karabekir Paşa’nın cumhuriyet tarihinde olayların Atatürk ve İnönü etrafında toplandığına ve inkilap tarihinin seyrinde onlardan başka pekçok kimsenin emekleri olduğu halde bu cihetin işaret edilmediği şeklindeki itirazına

Prof. Karal “devlet tarihi yazıyoruz” şeklinde cevap vermiş. Prof. Karal’ın tutanaklara geçen cevabı şöyledir:

Yazılan tarih devlet tarihidirTarih olaylarının devlet bakanları etrafında toplanması bütün devlet tarihlerinden göze çarpan gerçektir. Klasik bir ders kitabında bir olayın bütün kahramanlarını saymak imkanı yoktur. ”  (3)

www.canmehmet.com

Açıklama ve Kaynaklar:

Nutuk: Mustafa Kemal Paşa’nın, 15-20 Ekim 1927 tarihlerinde, 1919’dan 1927’ye dek kendisinin ve silah arkadaşlarının faaliyetlerinin (kendi penceresinden) özetidir.

(*)Radikal, Avni Özgürel, Radikal Kitap / 10/09/2004) (Ve daha fazlası için bakınız;  http://www.canmehmet.com/nutuk-dosyasi-aciliyor-iki-farkli-nutuk-var-8.html

(**) Daha fazlası için bakınız: https://www.iletisim.com.tr/images/UserFiles/Documents/Gallery/siyaset.pdf

(***) Daha fazlası için bakınız: Prof. Dr. Adnan Demircan, Harran Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi (ademircan@harran.edu.tr)

Tarih Üzerine Bazı Düşünceler, MİLEL VE NİHAL inanç, kültür ve mitoloji araştırmaları dergisi cilt 4 sayı 3 Eylül – Aralık 2007

http://dergipark.gov.tr/download/article-file/109472

(1) https://www.dr.com.tr/kitap/terakkiperver-cumhuriyet-firkasi-1924-1925-/erik-jan-zurcher/arastirma-tarih/tarih/cumhuriyet-tarihi/urunno=0000000144837

(2)Erik Jan Zürcher, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Ankara 1992 s.284-285. (Alıntı: İmparatorluktan Cumhuriyet’e Bir Aydın-Falih Rıfkı Atay. Yazar; Funda Selçuk ŞİRİN)

(3)  http://yenisafak.com.tr/diziler/vahdettin/vahdettin02.html  02.28.2005

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

SPAM ENGELLEME SORUSU

*

↓