İran’ın Tarihini Rus Tarihi ile Eşzamanlı Öğrenenler, Dünya Savaşlarının Proje Olduğunu… (6)

Önceki Yazı
Sonraki Yazı

 

Aşağıdaki haber The New York Times’ın istihbarat bölümünden Roger Cohen’e aittir. Virgülüne dokunmadan aktarılmaktadır.
“Umarım Vietnam uzun bağımsızlık mücadelesini kültürünü satmak için vermemiştir. Aksi halde bu herkes için yenilgi olur. Noel’i Vietnam’ın başkentinde geçirirken Noel Baba kıyafetli Vietnamlı çocukları ve neredeyse bütün dükkanlarda ve restoranlarda “Jingle Bells’ Veya “Noel Baba şehre geliyor” şarkılarının çalınmasını şaşkınlıkla izledim.

 

 

Osmanlıların, Cumhuriyet Yönetimi’ne hediye ettiklerini 14 bölümde aktardıktan sonra, İran Tarihi‘ne kaldığımız yerden devam ediyoruz…

İran’ın, yüzyıl ara ile (yani 1900 ve 2000 yıllarında), Eğitim, Askeri, Ekonomik ve Siyasi boyutta geldiği yeri ve katettiği aşamayı, aramızda merak etmeyenimiz nerede ise yoktur.

Bu bölümde yüzyıllık gelişmeler ana hatları ile aşağıda verilmiştir.

Tablo 1 : Önemli İstatistikler

Yıl                                                                      1900-06                                2000-06

Toplam nüfus                                                  12.000.000                            69.000.000

Kent nüfusu (genel nüfusa oranı)                              %20                                       %66

Göçebe nüfus (genel nüfusa oranı)                      %25-30                                        %3

Tahran (nüfus)                                                     200.000                              6.500.000

Doğumda yaşama beklentisi  (yıl?)                              30                                          70

Bebek ölümleri (bin bebekte)                                      500                                         30

Okuryazarlık (6 yaş üstü)                                            %5                                      %84

Hükümet bakanlıkları                                                4 (9)                                  25 (21)

Eyalet Sayısı                                                                  8                                         30

Hükümet harcamaları ($)                                 8.200.000                     40.000.000.000

Devlet memurları (sayı)                                        …..                                       850.000

Silahlı kuvvetler (mensubu)                                   7.000                                   508.000

Devlet Okullarına kayıtlı olanlar                             2.000                              19.000.000

Üniversitelere kayıtlı olanlar                                         0                                1.700.000

Asfalt yolların uzunluğu (km)                                    325                                     94.100

Motorlu taşıtlar (sayı)                                                    1                                2.900.000

Demiryollarının uzunluğu (km)                                    12                                     10.000

Elektrik üretimi (kws)                                                     0                     129.000.000.000

Telefon (adet)                                                                0                              15.000.000

Radyo (adet)                                                         veri yok                            18.000.000

Televizyon                                                             veri yok                              5.000.000

Halk sinemaları                                                     veri yok                                        311

İnternet kullanıcıları                                              veri yok                              4.300.000

Günlük gazete satışı (adet)                                    10.000                              2.000.000

Yeni kitaplar (basılan/yıl)                                      veri yok                                   23.300

Halk kütüphaneleri                                                          3                                     1.502 (*)

Şimdi kısa olduğu kadar, ilginç de bir İran-Türkiye (yapılanması !) yolculuğuna çıkarak, bir siyasiyi tanıtıyoruz :

Curzon, Lord George (1859-1925) : Ülkeyi kendi imparatorluğuna katmaya kalkışacak kadar İran tutkunu olan Britanya Dışişleri Bakanı. Lisansüstü öğrencisiyken İran’a yolculuk yapmış ve “Persia and the Persian Question” adlı klasikleşmiş kitabını yayımlamıştı. 1919 tarihinde imzaladığı İngiliz-İran Antlaşması, İran’da milliyetçi bir tepki görmüştü. (1)

Peki bizde, özellikle Lozan Görüşmeleri esnasında tanınırlığı ile yüksek Lord George Gürzon kimdir?

Gürzon’un, sadece bir özelliğini, 1922-1923 Lozan görüşmelerinde İngiliz heyetine başkanlık ettiğini not düşelim.

Dahası da var. Onu da Kazım KARABEKİR Paşa anlatıyor :

Ankara milli hükümetinin Cumhuriyet’e doğru gidişi…

Karabekir, yanlışları Cumhuriyet’in ilanı kararında buluyor : “İstanbul’dan, her ne şekilde olursa olsun bir Cumhuriyet kurma fikriyle gelen Mustafa Kemal Paşa,

(İngiliz İstihbarat Albayı) Rawlinson’un da benim vasıtamla ileri sürdüğü (hilafetin ayrılması ve Cumhuriyet’in kabulü teklifini) samimi bulmuş olacak ki,

19 Kanunusani 1336 (19 Ocak 1920) İstanbul’da Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ne dayanan Mebusan Meclisi’nin açılmasına ve meşruti bir hükümetin faaliyete geçmesine Kânunusani’de (ocak ayında) Mebusan Meclisi’nin “Misak-ı Milli beyannamesini” kabul ve ilan ettiğine, 9 Kânunusani’de kendi imzasıyla neşrettiği (yayınladığı) askeri plandaki sarahate (açıklığa) rağmen, Bolşeviklerin Kafkasya’ya gelmekte oldukları haberi gelince, bana 6 Şubat’ta Kafkasya harekâtını teklif etti. Bu hal, İstanbul’daki Meşrutiyet hükümetimize karşı fiili bir isyanla, Heyet-i Temsiliye’nin Mustafa Kemal Paşa’nın diktatörlüğünde bir Cumhuriyet şekline dönüşmesi demekti. Hem de Bolşeviklerle birleşme felaketine doğru!” (**)

Peki, İngiliz İstihbaratçı Rawlinson kimdir?

Rawlinson : Lozan Antlaşması’nın (Hatta İran’ın) mimarı, Meşhur Lord Gürzon’un akrabasıdır.

Demek ki Bölgeye geniş pencereden bakıldığında (ve parçalar birleştirildiğinde) görülenler ne bir tesadüftür, ne de bir rastlantı.

Devam edecek

www.canmehmet.com

Açıklama ve Kaynak:

(*) MODERN İRAN TARİHİ, ERVAND ABRAHAMIAN, TÜRKİYE İŞ BANKASI KÜLTÜR YAYINLARI, 4. BASIM: ŞUBAT 20I7, ISTANBUL

(**) Daha fazlası için bakınız: http://www.canmehmet.com/komsumuz-iranin-tarihi-iranin-yakin-tarihinde-turkiyeyi-cumhuriyeti-ve-geziyi-gorebilmek-4komsumuz-iranin-tarihi-iranin-yakin-tarihinde-tur.html

(1) MODERN İRAN TARİHİ, ERVAND ABRAHAMIAN, TÜRKİYE İŞ BANKASI KÜLTÜR YAYINLARI, 4. BASIM: ŞUBAT 2OI7, ISTANBUL

Konu ile ilgili görüşlerinizi belirtebilirsiniz. Görüşleriniz için tıklayınız

Yorumlar

Yorumlar

Leave a comment

(required)

(required)


SPAM ENGELLEME SORUSU

*