1923-2010 dönemi ekonomisi. Doksan yılda nereden nereye gelmişiz? (6-son)

Önceki Yazı
Sonraki Yazı

 

Rakamlar yalan söyler mi? Söylemezler. Eğer, siz kendinizi aldatmak için ters bakmıyorsanız.

Rakamlar yalan söyler mi? Söylemezler. Eğer, siz kendinizi aldatmak için ters bakmıyorsanız.

 Kaynak; “Ekonomimizin Sayısal görünümü, 1923’ten günümüze” Prof. Dr. Ekrem PAKDEMİRLİ.

 

1923 Yılından itibaren üretilen, Şeker Pancarı, Pamuk, Buğday, Pirinç, Zeytin, Kömür, elektrik, küçük ve büyükbaş hayvanın yanında, ekilebilir tarla ile sahip olduğumuz traktör ve biçer döverlerin miktarı açıklanmaktadır. Bakalım rakamlar bizlere ne söyleyecektir?

Bir ülkedeki ekonomik büyümenin ana ölçüsü, ülkedeki GAYRİ SAFİ MİLLÎ HASILA (GSMH)dir.

Buna, “Ülkede bir yıl için üretilen toplam mal ve hizmetlerin parasal  ifadesi.” de diyebiliriz.

GSMH içinde tarımın payı büyükse o ülke tarım ülkesi, sanayinin payı büyükse sanayi ülkesi olarak isimlendirilir.

Hizmet sektörünün payının büyüklüğü ise, bir gelişmişlik göstergesi olarak değerlendirilmektedir.

Herkesi aldatabilirsiniz rakamları asla…

Kaynak; “Ekonomimizin Sayısal görünümü, 1923’ten günümüze” Prof. Dr. Ekrem PAKDEMİRLİ.

Prof. Pakdemirli, Devlet Planlama Teşkilatı, Dış Ticaret. Müsteşarlığı gibi önemli dairelerde görev almış, Ulaştırma ve Maliye Bakanlığı yapmış, akademisyen, araştırmacı, bürokrat, siyasetçi ve devlet adamıdır. Özetle, mutfaktan gelmektedir.

Ekonomik Faaliyetlerinin sonuçlarının rakamsal özetleri;

Yıllar itibariyle Gayrisafi Mîllî Hasılada meydana gelen artışlar. Faaliyet kollarına ve üretici fiyatlarına göre (sabit fiyat-milyon lira)

Faaliyet Yılları     1923           1929           1938          1950           1960               1990
Tarım                   1,263          2.626          3,793         15,760        26.590        14.198.023
Sanayi                  309             478          1,208           5,054         11,099         23.187.709
Tüm Sektörler      2,624          4,775         7,536         33,405        62,085         71.279.480

Elektrik üretimi, 1923 yılında 50 kwh, 1930 yılında 106 milyon kwh, 1940 yılında 383 milyon kwh, 1950 yılında 789 milyon kwh’dır.

Bu dönemde başlayan hidrolik santral inşaatları ile üretim 1960 yılında 2.815 milyon kwh’a, 1970 yılında,  8623 milyon kwh’a, 1980 yılında 23.275 milyon kwh’a ulaşmıştır. 1980 yılından soma’da inşa edilen gaz santralleri ile de 1994 yılında üretim 78 milyar kwh’a çıkmıştır.

Elektrik üretiminde en büyük gelişme 1950-1960 yıllan arasında % 380 oranında olmuştur. Bunu 1980-1990 yılları arasında elektrik tüketim kapasitesinin oluşturulması takip etmektedir. Elektriksiz köy kalmamıştır.

Taş kömürü üretimi Osmanlı döneminde başlamış ve 1923 yılında 597 bin ton üretim yapılmıştır. 1970 yılında 7.600.000 tona çıkmış bilahare düşüş göstermiştir. 1993 yılı üretimi 3.1 milyon ton olmuştur.

Petrol üretimi 1950 yılında 18 bin ton iken 1970 yılında 3.5 milyon tona çıkmış, yeterli sayıda yeni kuyu açılmadığından kuyuların ihtiyarlaması nedeni İle üretim düşme göstermiştir. Son zamanda yeni açılan kuyularla üretim tekrar artış göstermiş ve 1993 yılında üretim tekrar 3.5 milyon tonu bulmuştur.

Ülkelerin gelişmişlik dereceleri ölçülürken ürettiği çelik, çimento, kâğıt gibi ana malların miktarlarına da bakılmaktadır.

Ülkemizde 1930’lu yıllarda başlayan çelik üretimi, 1950 yılına gelindiğinde, 102 bin tonu bulmuştur. 1960 yılında 1.6 milyon, 1980 yılında 2.38 milyon tona, bugün (1993 yıllar) 11,4 milyon tona ulaşmıştır.

1935 yılındaki çimento üretimimiz 131.000 ton olmuş ve 1950 yılında 396 bin tona ulaşmıştır. 1950-1960 yıllarında yapılan yeni yatırımlarla üretim % 400 artırılmış, 1960’lı yıllardaki artış % 250 olmuştur. 1970’li ve 1980’li yılların artışı her bir 10 yıl için % 100’ü bulmuştur. 1983 yılında 13.6 milyon ton, 1991 yılında 26.2 milyon ton, 1993 yılında da 31.3 milyon ton olmuştur.

Kâğıt karton üretiminde en büyük pay SEKA’nın elindedir. îlk üretim 1936 yılında yapılmış, 1970’li yıllardan sonra yapılan kamu ve özel sektör yatırımları ile üretim hızlanmıştır. 1940 yılında 9.500 ton ve 1950 yılında 18.000 tona çıkan üretim 1960 yılında 58.000 tona 1970 yılında 151 bin tona, 1980 yılında 455.503 tona ve 1990 yılında da 920 bin tona çıkmıştır. 1993 yılı üretimi 980 bin ton olmuştur.

Gübre üretiminde ciddi üretim ellili yıllar içinde başlamıştır. 1950 yılında üretim 107 bin ton iken 1993 yılında 4.4 milyon tona çıkmıştır.

Şeker üretimi ülkede 1926 yılında başlamış, 1930 yılında 13.000 tona, 1940 yılında 89 bin tona, 1950 yılında 137.000 tona çıkmıştır. 1950’lı yıllarda yapılan yatırımlarla üretim 1960 yılında 568.000 tona çıkmıştır (% 320 artış). Üretimde 1960’lı yıllarda bir artış olmamış, 1980 yılına gelindiğinde üretim 868.000 tona çıkmıştır. 1993 yılında şeker üretimi, 1.8 milyon tona ulaşmıştır.

Otomotiv sanayi üretimi ülkede 1950’li yıllarda traktör ile başlamış, kamyon ile devam etmiş ve 1970’li yılların başına kadar traktör, kamyon, kamyonet, otomobil ve otobüs üretim kapasiteleri kurulmuştur. 1970 yılına geldiğimizde üretim 25.000 adede, 1980 yılında 70.000 adede nihayet 1993 yılında 453.465 adede ulaşmıştır. Üretimin % 77’si otomobildir. Montaj sanayi şeklinde başlayan otomotiv sektörü bugün kendi motorunu, traktörünü, kamyonunu, otobüsünü ve otomobilini üretir hale gelmiştir.

Telefon hatlarının kurulmasında büyük hamle 1980’li yıllarda yapılmıştır. 1991 yılı sonunda 7.250.000, 1994 ortasında 10 milyon aboneye ulaşmıştır. Büyük bir kısmı otomatik telefon olup, telefonu olmayan köy kalmamıştır. 1980 yılında abone sayısı 1.150.000, 1970 yılında 409.000, 1960 yılında 201.000 ve 1950 yılında da 58.000 idi.

Cumhuriyetin kurulduğu yılda 13.900 adetlik manuel santral kapasitemiz vardı. Telefon santral ve hat üretimleri yerli olup ihracat kapasitesine sahiptir. Haberleşme cihazlarının yerli üretimi yapılmaktadır.

Tarımın belkemiği olan traktör parkının değişimi de ilginçtir. 1940 yılında 1.100 traktör varken, 1950’de 16.600, 1960 yılında 42.100, 1970 yılında 106.000 ve nihayet 1980 yılında 424.000 adete ulaşılmıştır. 1994 yılında da traktör sayısının 750.000’ne ulaştığı tahmin edilmektedir. Burada traktör parkının en büyük hamle yaptığı yılın 1970’li yıllar olduğunu görüyoruz, 1984 yılında yıllık üretim 46.800 adet rekor seviyeye ulaşmıştır.

1923 yılında ülkede 7.100 araç varken, 1950 yılında araç sayısı 32.600 ve 1960 yılında 114 bin adede, 1970 yılında 300 bine, 1980 yılında 1.1 milyon adede çıkmıştır.

Deniz araçlarında 18 gross tondan büyüklerin toplamı 1923 yılında 96 bin, 1940 yılında 269 bin, 1950 yılında 535 bin ve 1960 yılında 837 bin, 1970 yılında 788 bin, 1980 yılında 1.722 bin, 1990 yılında da 4.500 bin tonu bulmuştur. En büyük artış 1980’li yıllarda olmuştur. 1993’te 8 milyon DWT’na çıktığı tahmin edilmektedir. 70 bin DWT tekneler ülkemizde yapılabilmektedir.

Demiryolu çeken ve çekilen araç parkındaki en önemli gelişme çeken araçlarda buharlı lokomotiflerin azalarak yerini daha verimli dizelli ve elektrikli lokomotiflere bırakması olmuştur. 1970’li yıllara dek hızlı bir artış gösteren demiryolu araçları 1950’den günümüze önemli bir sayısal artış göstermemiştir. 1994 itibarı ile 706 dizelli ve 158 elektrikli loko ve dizi mevcuttur. Yolcu vagonu sayısı 1.085 iken yük vagonu sayısı 19.143’tür. Çeken ve çekilen araçların yerli üretimi yapılmaktadır.

Tarım ve gelişme süreçleri

Cumhuriyetin kuruluşunda, Gayri Safı Milli Hasılanın % 43’ünü tarım sektörü oluşturuyordu. Tarım alanında 1927 yılında yapılan genel sayım ile tarım alanları, üretim şekli, tüm makine ve ekipmanı ile ilgili sağlam veriler elde edilmiştir. 1930 yılına kadar tarımın GSMH içindeki payının arttığını görüyoruz.

1940 yılma gelindiğinde, tarım gelirinin sabit fiyatlarla % 200 artmış olduğunu görmekteyiz. 1950 yılında tarımın payı GSMH içinde % 40.9’a düşmüştür. 1960 yılma gelindiğinde tarımın payı % 37.9, 1970 yılında ise % 26.2’ye gerileyerek, ekonomide sanayiden sonra ikinci büyük sektör olmuştur.

1980 yılında tarım GSMH içinde % 22.7 iken, 1993 yılında % 14.6 gibi küçük bir orana gerilemiştir. Ekonomideki tarım sektörünün payı giderek küçülürken tarımda çalışan aktif nüfus 1970 yılı başına kadar artış göstermiş, son 20 yılda ise tarımda çalışan nüfusta çok küçük bir azalma meydana gelmiştir.

 

Tarım arazileri (1000 Hektar)
YILLAR            EKİLEN SAHA               BAG-BAHÇE             ORMAN
1930                         —                                        –                          8816
1940                        9610                                  –                           10400
1950                        9868                                1466                      10418
1960                      15305                                2060                      10584
1970                      15591                                3043                      18273
1980                      16380                                3911                      20200

 

Türkiye Hayvan Varlığı  (Milyon Adet)
YILLAR                 KÜÇÜKBAŞ              BÜYÜKBAŞ          

1923                              17                                4.1
1930                              24                                5.4
1940                          43.2                                10.7
1950                          41.5                                11.1
1960                          59.1                               13.6
1970                          56.0                               13.9
1980                          67.7                               16.9

 

Yıllar itibariyle kullanılan Traktör ve Biçer Döver miktarı
YILLAR            TRAKTÖR              BİÇER DÖVER (adet)

1927                        –                                             –
1935                     1300                                       100
1940                     1070                                       994
1950                    16600                                     1600
1960                    42100                                     5600
1970                   105900                                    8600
1980                   436400                                   13700

 

Sulanan Arazi ve gübre kullanımı
Yıllar      Sulanan alan (1000 Ha)   Kullanılan gübre (1000 ton)    

1923                    5                                                   –
1930                  18                                                  –
1940                  14                                                  2.5
1950                   11                                                 42.0
1960                 170                                               107.0
1970                 812                                              1407.0
1980               1696                                              2968.0

 

Üretilen Buğday, Pirinç (1000 Ton)
Yıllar             Buğday                 Pirinç     

1927                1333                        10
1930                2586                        23
1940                4097                        62
1950                3872                        51
1960                8450                      110
1970               10000                     160
1980               16000                     292

 

Yıllar itibariyle üretilen şeker pancarı, pamuk, ayçiçeği ve Zeytin
Yıllar      Şeker pancarı         pamuk    ayçiçeği  zeytin  (Bin ton)

1927               36                         39                      –                       –
1930              110                        70                      –                   150
1940              553                        77                      –                   291
1950              850                      118                      70                  275
1960             4400                    282                     135                 440
1970             4250                    375                     380                 680
1980             6760                    403                     760               1340

….

1923 YıIında sahip olduğumuz; 13 milyon nüfus, 5000 ilkokul, 350.000 öğrencimiz; 2010 Yılında, 74 milyon nüfusa, ilkokul ve öncesi dâhil, 60.000 (ilk)okula, 12 milyon öğrenciye ulaşır. 1923’te, tarım ülkesi olan Türkiye, 2010 Yılında artık, “Yenice” Sanayileşmiş ülkedir.

Ülkelerin ekonomik performanslarının göstergesi olan GSMH’nin açılımı, 2010 yılı rakamları ile birlikte tekrar verirsek;

Bir ülkedeki ekonomik büyümenin ana ölçüsü, ülkedeki  GAYRİ SAFİ MİLLÎ HASILA (GSMH) dir. Buna, “Ülkede bir yıl için üretilen toplam mal ve hizmetlerin parasal  ifadesi.” de diyebiliriz.

Bir ülkede, GSMH içinde tarımın payı büyükse, o ülke tarım, sanayinin payı büyükse sanayi ülkesi olarak isimlendirilir.

Hizmet sektörünün payının büyüklüğü, bir gelişmişlik göstergesidir.

Gayrı Safi Milli Hasıla tutarları;

Yıllar             1990             2000            2010 (Milyar USD.)
Toplam           151                 199                    736

-2010 Yılı için kişi başına düşen milli gelir: Yaklaşık 10 bin dolar olarak tahmin edilmektedir.

Milli Gelirin oluşmasında;

-Tarımın payı,  % 8,

-Sanayinin payı,  %23 (inşaat dahil)

-Ticaret-hizmetin payı,  % 69 oranındadır.

Üretim Değerlerimiz;

-Elektrik üretimi, 1923 yılı; 50 kwh; 2010 yılı; yaklaşık 210 Milyar kwh .

-Buğday üretimi, 1923 Yılında, 1,3 Milyon; 2010 Yılında; 19,6 Milyon ton.

-Pirinç üretimi, 1923 Yılında 10.000 Ton; 2010 Yılı; -Çeltik- 860.000 Ton.

-Şeker Pancarı, 1923 Yılı, 36.000 Ton; 2010 yılı 17,9 milyon ton.

-Pamuk, 1923 Yılı, 39.000 Ton; 2010 yılı Kütlü Pamuk, 2,1 milyon ton.

-Ayçiçeği, 1950 yılı, 70.000 Ton; 2010 Yılı, 1,3 Milyon Ton.

-2010 Yılında üretilen sebze miktarı, 26 Milyon Ton.

-2010 yılında üretilen meyve miktarı ise, 16,6 milyon ton olarak gerçekleşmiştir.

-Çimento üretimi, 1935 Yılında, 131.000 Ton olan üretim;  2010 yılında yaklaşık 63 milyon Ton üretim kapasitesine ulaşmıştır.

-Çelik üretimi, ülkemizde 1930’lu yıllarda başlayan çelik üretimi, 1950 yılında, 102 bin tondur.

2010 yılı sonu itibariyle, Türkiye’nin ham çelik üretim kapasitesi 42.7 milyon ton olarak kayıtlara geçer.

Türkiye bugün için Avrupa’nın ise en büyük ikinci çelik üreticisidir.

-Petrol üretimi, 1950 yılında 18 bin ton; 2009 yılında, 2,4 milyon tondur. Bununla birlikte, 729,4 milyon metreküp doğal gaz üretilebilmiştir.

Ülke olarak bu konuda başarılı olduğumuzu ifade edememekteyiz.

Otomotiv sanayi üretimi ülkede 1950’li yıllarda traktör ile başlamış, kamyon ile devam etmiş ve 1970’li yılların başına kadar traktör, kamyon, kamyonet, otomobil ve otobüs üretim kapasiteleri kurulmuştur. 1970 yılına geldiğimizde üretim 25.000 adede, 1980 yılında 70.000 adede nihayet 1993 yılında 453.465 adede ulaşmıştır. Üretimin % 77’si otomobildir. Montaj sanayi şeklinde başlayan otomotiv sektörü bugün kendi motorunu, traktörünü, kamyonunu, otobüsünü ve otomobilini üretir hale gelmiştir.

2010 yılına geldiğimizde karşımıza çıkan tablo;

-Toplam otomotiv üretimi, 1 milyon 94 bin 557 adettir.

-Bunların 603 Bin adedi otomobil, 491 bin adedi ticari araçtır.

-1923’te ülkede 7.100 adet olan araç sayısı, 2010 yılına geldiğimizde 15 milyon araca ulaşır.

-1940 yılında yaklaşık 1.100 (binyüz) adet olan traktör sayısı, 2010 yılına geldiğimizde, yaklaşık olarak bir milyon üçyüz bin adettir.

-Telefon ve internet, 1923 yılında 13.900 adet olan manuel telefon santrali yerini yaklaşık, 17 milyon kablolu ev telefonuna bırakmıştır. Mobil telefon sayısının bunun çok üzerinde olduğu düşünülmektedir.

-İnternete erişim imkânı,  2010 yılı sonu itibariyle, nüfusun yaklaşık yüzde 42 oranına ulaşmıştır.

-Bireylerin yaş grupları itibariyle internet kullanımları (www.tepav.org)

Yaş grubu;                16-24         25-34        35-44         45-54       55-64        65-74

Kullanım oranı;         62.9          50.6          34.7             22.4           7.8            2.7

-Demiryolu; 2010 yılına geldiğimizde eskiden türkülere konu olan “Kara Tren”ler, yerini, “Hızlı Tren”lere bırakmaktadır.

-Denizyolu; Günümüzde modern gemilerle denizyolu ile taşınan yolcu sayısı yıllık, yüz milyona ulaşmaktadır.

Karayollarımız (http://www.kgm.gov.tr/Sayfalar/KGM/SiteTr/Kurumsal/YolAgi.aspx)

SATIH CİNSİNE GÖRE YOL AĞI (KM)
01.01.2011 tarihi itibariyle
Asfalt Betonu Sathi Kaplama Parke Stabilize Toprak Diğer Yollar TOPLAM
Otoyol 2 080 2  080
Devlet  Yolları 8 758 22 146 75 162 47 207 31 395
İl Yolları 1 439 26 783 137 1 152 735 1 144 31 390
TOPLAM 12 277 48 929 212 1 314 782 1 351 64 865

 

BÖLÜNMÜŞ YOLLAR01.01.2011
Otoyollar 2 080
Devlet Yolu 15 788
İl Yolu 996
Toplam 18 863

 

* * *

Gençlerimize, ülkemizin ekonomisi hakkında bir ufuk, vizyon kazandırmak için temel üretim değerlerini sergileyerek bir pencere açtık.

Verdiğimiz  bu bilgilerle asgari ölçüde de olsa;

Ülkemizin hangi dönemlerde ve ne kadar kalkındığını görebileceklerini ve değerlendirebileceklerini umuyoruz.

Bundan fazlası meraklısının araştırmasına kalmaktadır.

Konu ile ilgili görüşlerinizi belirtebilirsiniz. Görüşleriniz için tıklayınız

Yorumlar

Yorumlar

Leave a comment

(required)

(required)


SPAM ENGELLEME SORUSU

*